Rozmiar: 87746 bajtów

 



Dąb Szypułkowy

Rodzina: Bukowate Quercus robur - łac. quercus "dąb"; łac. robur "drewno dębu", ale także "siła, moc" (nawiązanie do rozmiarów i kształtu drzewa); nazwa znana od czasów starożytnych. Dąb szypułkowy jest potężnym drzewem osiągającym do 35-40 m wysokości. Tworzy najczęściej domieszkę w lasach mieszanych lub występuje samodzielnie, tworząc tzw. dąbrowy. Jest gatunkiem światłolubnym, rośnie na glebach żyznych i wilgotnych, tzw. grądach. Ponieważ żyje ponad 1000 lat, jest uznawany za symbol siły, długowieczności i mocy. Dawno temu stare dęby czczono jako bóstwa - wierzono, że mają magiczną moc. Orzechy dębu szypułkowego, zwane żołędziami, stanowią cenny pokarm dla wielu ssaków i ptaków. Osadzone są na długiej szypule, stad nazwa gatunku. Męskie kwiaty zebrane są w liczne zwisające długie kotki, żeńskie natomiast po kilka na długich szypułkach. Liście dębu szypułkowego są w zarysie odwrotnie jajowate i krótkoogonkowe, u nasady sercowate, z wyraźnymi uszkami. Nerwy liściowe dochodzą do końców klap i zatok między klapami.Dąb dostarcza najcenniejszego drewna w naszych lasach. Jest ono najbardziej cenione ze względu na twardość i trwałość. Wykorzystuje się je w budownictwie i stolarstwie. Ze względu na dużą zawartość garbników, chroniących drewno przez zgnilizną, może długo leżeć w wodzie. Warto wiedzieć: W odróżnieniu od dębu bezszypułkowego krótki, często sękaty pień dębu szypułkowego rozdziela się nisko nad ziemią na liczne grube konary. Ciekawostka: Dąb szypułkowy po kilkusetletnim leżeniu w wodzie, na skutek reakcji garbników zawartych w drewnie z solami żelaza, czernieje, zachowując przy tym swoje właściwości mechaniczne. Jest to tzw. czarny dąb Zapylanie: roślina wiatropylna.


Brzoza

Wysokość brzozy brodawkowatej dochodzi do 25 m, przy średnicach do ok. 60 cm; często także w postaci karłowatej. Pień do wysokości ok. 12-15 m wolny od gałęzi, cylindryczny, niekiedy zniekształcony przy odziomku; na niekorzystnych siedliskach także skrzywiony. Kora mlecznobiała, dająca się oddzierać cienkimi poprzecznymi pasmami, wiekiem pstra, spękana w dolnej części pnia, gruba i czarniawa. Młode pędy pokryte brodawkami. Liście skrętoległe, pojedyncze, podwójnie ząbkowane, jajowato zakończone lub trójkątne. Długość liścia do 7 cm, szerokość ok. 3 cm, kolor zielony - na jesieni żółty. Kwiatostany w postaci długich kotek. Orzeszki ok. 3mm, dookoła błoniasto- oskrzydlone. Sok z brzozy brodawkowatej to orzeźwiający, słodkawy napój, który działa leczniczo. Przyspiesza przemianę materii i wzmacnia organizm. Wypłukuje tez z przewodów moczowych złogi, zapobiegając w ten sposób tworzeniu się kamieni nerkowych. Wspomaga leczenie stanów zapalnych nerek, pęcherza moczowego i dny moczanowej. Surowcem leczniczym są głownie liście, jak również grzyb (tzw. guz brzozy) oraz sok, zawarty w pniu i gałęziach Liście brzozy zbiera się w okresie wiosny, gdy są jeszcze lepkie, obrywając ręcznie i susząc w temperaturze do 40o stopni C. Guz brzozy zawiera związki sterolowe i trójterpeny. Liście brzozy brodawkowatej są jednym ze starszych leków ludowych. Kiedyś świeżych liści brzozy używano do okładów przeciw reumatyzmowi, a naparu z liści i pączków - przy czerwonce i biegunce. Obecnie wyciąg z liści brzozy stosuje się przy przewlekłych chorobach dróg moczowych, z małym wydzielaniem moczu, szczególnie przy obrzękach na tle nerkowo-sercowym. Pomocniczo przyjmuje się go przy kamicy nerkowej i gośćcu. Ma on także zastosowanie zewnętrzne przy niektórych schorzeniach skóry: łojotoku, łuszczycy i trądziku młodzieńczym, do obmywa przy zaczerwienieniu skóry i pielęgnacji włosów.. Guz brzozy brodawkowatej stosowany jest przy chorobach nowotworowych, przewlekłych chorobach przewodu pokarmowego i bakteryjnych schorzeniach wątroby.


Świerk

Jest to wiecznie zielone drzewo szpilkowe. Osiąga wysokość do 70 m, choć najczęściej od 30 do 50 m. Świerki mają koronę stożkowatą, zwłaszcza drzewa wolno stojące. Gałęzie ustawione są okółkowo. W dolnej części pnia zwisają, w środku pnia zazwyczaj odstają prosto albo lekko się podnoszą. W młodości kora jest gładka i jasnobrązowa. Z wiekiem delikatnie łuszczy się i osiąga barwę miedzi. Zawiera garbniki. Młode pędy mają barwę czerwonawą, są nieco owłosione lub nagie, matowe i dość grube. Pączki są owalne i nieco zaostrzone, w ciemnej barwie. Igły o długości 1-2,5 cm, są sztywne, z zaostrzonymi końcami. Mają kolor ciemnozielony, w przekroju są rombowate lub czterokanciaste. Są ustawione wielostronnie, pojedynczo, dookoła, przeważnie skierowane ku dołowi. Z wierzchu i od spodu widać delikatnie jaśniejszą linię. Kwiaty są rozdzielnopłciowe. Kwiatostany męskie mają kolor karminowoczerwony. Szyszki żeńskie są podłużne, licznie skupione w górnych partiach korony, o kolorze jasnobrunatnym. Młode szyszki są zielone. Dojrzałe są zwisające, jasnobrunatne z łuskami o jasnych brzegach. Mają długość 12-16 cm i są od 3 do 4 cm szerokie. Opadają w całości po wysianiu nasion.


Długosz Królewski

Długosz królewski to okazała paproć osiągająca wysokość nawet 1,5-2 m. Jej organem podziemnym jest rozgałęzione kłącze, z którego co roku, wiosną, wyrasta kilka jasnozielonych liści. Liście te są długoogonkowe, szerokie na niemal pół metra liście i podwójnie pierzasto złożone. Odcinki drugiego rzędu są podłużne, całobrzegie lub lekko karbowane, o zaokrąglonym wierzchołku i asymetrycznej nasadzie. Osadzone są na bardzo krótkim ogonku i mają wyraźnie widełkowatą nerwację. Zarodnie długosza są duże, o grubej, jednowarstwowej ścianie, z pierścieniem komórek o nierówno zgrubiałych ścianach. Tworzą one aparat, który na skutek różnic wilgotności i nierównomiernego wysychania ścian komórkowych, powoduje otwieranie się zarodni i wysypywanie zarodników. Zarodniki dojrzewają w maju-lipcu i szybko tracą zdolność kiełkowania (w ciągu doby). Natomiast przedrośle, żyjące w endotroficznej mikoryzie, może nie zapłodnione przeżyć nawet 8 lat. Jest ono dość duże - do 5 cm - a jego cechą charakterystyczną jest obecność chloroplastów w chwytnikach. Długosz królewski lubi stanowiska cieniste i wilgotne. Rośnie w wilgotnych lasach - głównie w olsach, rzadziej w borach bagiennych. Spotkać go można także na śródleśnych torfowiskach i wilgotnych wrzosowiskach. Lubi torfiaste, umiarkowanie żyzne gleby.


Języcznik Zwyczajny

Liście duże (15-60 cm długości i 3,5-6 cm szerokości), językowate, nie podzielone liście, co jest wyjątkiem wśród paproci. Są zimotrwałe, mają sercowatą nasadę i zaostrzony koniec, a ich brunatny ogonek pokryty jest łuskami. Wyrastające bezpośrednio z kłącza liście tworzą pióropusz. Brak oddzielnych liści zarodnionośnych. Ogonek liściowy jest pokryty brunatnymi łuskami Zarodnie wyrastają na górnej części środkowych liści płonnych, które w okresie zarodnikowania przekształcają się w liście zarodnionośne. Kupki zarodni na spodniej stronie liści, w młodości otoczone zawijką. Mają długość 1-2,5 cm i wyrastają liniowo w równoległych szeregach. Kłącze Podnoszące się, krótkie, o grubości ok. 0,5 cm i pokryte brunatnymi łuskami. Roślina rośnie w cienistych, wilgotnych lasach, na skałach, zwłaszcza wapiennych.


Kocanka Piaskowa

Kocanka piaskowa, znana jest też pod nazwą nieśmiertelnika, jest rośliną wieloletnią, dorasta do 30 cm. Występuje na nasłonecznionych, suchych stanowiskach, na leśnych polanach, wydmach i nieużytkach. Wykształca prosto wzniesione pędy, zakończone żółtopomarańczowymi koszyczkami kwiatowymi. Pędy oraz równowąskie, lancetowate liście pokryte są charakterystycznym, gęstym owłosieniem, dlatego barwa rośliny jest srebrzystoszara. W lipcu i sierpniu zbiera się kwiatostany, ścinając całe wierzchołkowe części zakwitających pędów. Kocankę suszy się w ciepłym, przewiewnym miejscu (w temperaturze 35 - 40 stopni Celsjusza), nie zmienia ona wtedy koloru. Kocanka działa żółciopędnie, pobudza czynności wątroby i zwiększa wydzielanie żółci, nieznacznie - moczu i soku żołądkowego, usprawniając procesy trawienne. Kocanka jest częstym składnikiem mieszanek ziołowych, ogólnie usprawniających trawienie. Zgniecione liście wydzielają charakterystyczny aromat przyprawy curry. Może być używana do gulaszów i zup. Zasuszona roślina może być wykorzystywana do kompozycji kwiatowych, odstrasza także mole.


Kopytnik Pospolity

To niska (do 10 cm wysokości) roślina wieloletnia, o cienkim, rozgałęzionym kłączu pełzającym pod ziemią lub ścielącym się po podłożu. Kłącze zaopatrzone jest w trzy łuskowate liście dolne i w dwa lub trzy liście odziomkowe: ciemnozielone, lśniące, krótko owłosione i zimotrwałe, dość grube, o nerkowatym kształcie (przypominające od spodu odcisk owalnego kopytka) i całych brzegach. Kopytnik kwitnie od marca do maja. Wtedy pojawiają się pojedyncze, brunatnoczerwone dzwonkowate kwiaty (długości do 1 cm) o fioletowawym odcieniu, osadzone na króciutkich szypułkach tuż przy ziemi. Wyrastają z kątów liści. Cała roślina pachnie ostro pieprzem. Owocem jest omszona torebka. Nasiona rozsiewane są przez mrówki. Kopytnik lubi ziemię ciężką, wilgotną, próchniczą. Rośnie w wilgotnych, cienistych lasach liściastych i zaroślach. Kopytnik pospolity to roślina lecznicza i trująca. Kopytnik stosowany był (i nadal jest) w lecznictwie ludowym i homeopatii. Wykorzystywane były zwłaszcza jego właściwości moczopędne, wykrztuśne i wywołujące wymioty. Uważano go za środek przeciw żółtaczce, malarii, stanom zapalnym żołądka i chorobom skórnym. Podobno najlepszą metodą na głuchotę czy paraliż języka było wąchanie kłącza kopytnika. Ból głowy uśmierzało przykładanie świeżych liści. Podobnie leczono ropiejące rany. Obecnie kłącze wraz z korzeniami i liście wykorzystuje się do leczenia górnych dróg oddechowych oraz dróg moczowych, pomocniczo . w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, a także przy stanach zapalnych korzonków nerwowych, a w homeopatii . przy leczeniu alkoholizmu. Kopytnik wykorzystywany jest również w weterynarii do leczenia zranień i w zwalczaniu robaczycy. Zwierzęta omijają kopytnik, odstrasza je ostry zapach i nieprzyjemny smak.


Widłak Jałowcowaty

Widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum) zwany także widłakiem gajowym, jest wieloletnią rośliną z gromady paprotników o czołgających się pędach i łodydze, której długość może przekroczyć 1 metr. Liście skrętoległe, gęste w górnej części łodygi, rzadsze w dolnej. Liście zarodnikowe zebrane w kłos. Kłosy długości 8 -13 mm., pojedynczo osadzone na szczycie pędu. Występuje w zacienionych, wilgotnych borach świerkowych i jodłowych. Zarodniki w lipcu. Dawniej, ze względu na dużą zawartość łatwopalnych olejków eterycznych w zarodnikach, używano ich do czyszczenia kominów i do efektów specjalnych w teatrze. Podobny do widłaka jałowcowatego jest widłak goździsty (Lycopodium clavatum), najłatwiej go odróżnić od jałowcowatego po kłosach osadzonych na długich szypułkach. Wszystkie widłaki są pod ochroną.


Skrzyp Leśny

Pęd zarodnikowy początkowo różny od pędu płonnego - niezielony i niski, po dojrzeniu zarodników (co następuje w miesiącach kwiecień-maj) zielenieje, wydłuża się i rozgałęzia się. Po dojrzeniu i rozsypaniu zarodników kłos zarodnionośny odpada. Pędy płone są jasnozielone, wiotkie. Zamierają zimą i nowe pędy nadziemne wyrastają ponownie wiosną z kłączy. Łodyga Osiąga 20-30 (40) cm wysokości, 1-5 mm grubości. Rynienkowata, o 10-18 żeberkach opatrzonych w dwa szeregi brodawek. Gałązki na pędach płonnych liczne (ok. 12 lub więcej w okółku), rozgałęzione, na końcach zwisające w dół, z 4-5 żeberkami .Kłącze Silnie i głęboko rosnące, mocno rozgałęzione i długo żyjące odgrywa istotną rolę w rozmnażaniu wegetatywnym. Wytwarza niewielkie bulwy spichrzowe, służące także jako organ rozmnażania wegetatywnego. Masa podziemnej części roślin może 100-krotnie przewyższać masę organów nadziemnych. Liście Zrośnięte w szerokie, duże pochwy, dołem zielone, górą brunatne, do połowy rozcięte. Na pędach zarodnikowych ząbki są trójkątne, tępe, zlepione w 3-6 łatek. Na pędach płonnych liście są lancetowate i ostre. Ząbki są biało obrzeżone. Biotop Rośnie w żyznych, cienistych lasach liściastych, rzadko w przyległych uprawach. Wymaga gleb gliniastych, nieprzepuszczalnych.


Dzwonek Brzoskwiniolistny

Łodyga dorasta od 30 do 90 cm, naga lub omszona, skąpolistna i skąpokwiatowa, przeważnie pojedyncza. Roślina posiada poziome, czołgające się kłącze .LiścieDolne podłużnie lancetowate, łodygowe wąskolancetowate, siedzące, sztywne i błyszczące. Blaszka odlegle i drobno ząbkowana, nasada stopniowo zwężająca się w ogonek. Kwiaty Zebrane w rzadkie 1-6 kwiatowe grono. Są duże, szerokie i półkoliste, niebieskie (rzadko białe), o szerokości i długości ponad 3 cm. Dzwonkowata korona ma ząbki wcięte do 1/3 długości. Pomiędzy zatokami działek kielicha brak wyrostków. U nasady szypułek kwiatowych 2 podkwiatki. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Owoc Torebka otwierająca się pod szczytem, lub w połowie długości.[2]Biotop Świetliste lasy i zarośla, na glebach zasobnych w wapń, od równin do niskich gór. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Quercetalia p.


Avatar Art - Tomasz mar. Chojnacki & Anna s.d. de Luna y Euskadi 2008