Rozmiar: 87746 bajtów

 



Sosna Szara

Przedstawiciel rodziny sosnowatych, drzewo występujące w wysokich położeniach górskich, przy górnej granicy lasu i w piętrze wysokim Szarych Szczytów. Niekiedy sadzona w lasach górskich oraz w parkach. Kwitnie od czerwca do lipca. Drzewo wiecznie zielone, przeważnie wysokości ok. 20 m. Korona u młodych drzew stożkowata, później coraz bardziej szeroko kolumnowa. Gałęzie krótkie i ścieśnione. Kora szarozielona, na pniu czerwonoszara, podłużnie spękana. Igły po pięć na gęsto rozmieszczonych krótkopędach, długości 5-10 cm, grubości do 1,5 mm, mocne i sztywne, na szczycie ostre, po stronie zewnętrznej ciemnozielone, po wewnętrznej szarozielone. Żyją przeważnie 5 lat. Szyszki początkowo zielonofioletowe, dojrzałe purpurowobrązowe wzniesione, długości ok. 8 cm, grubości 6 cm. Występuje na wysokości od 1400 do 2000 m n.p.m. Rzadziej sadzona jak drzewo ozdobne w parkach Gellonii.


Kosodrzewina

Kosodrzewina jest krzewem osiągającym około 3 m wysokości. Możemy się spotkać zarówno z odmianami wręcz ścielącymi się, jak również z małymi drzewami. Zmienność jest jej cechą charakterystyczną. Sosna górska należy do sosen dwuigiełkowych, gdzie igły są ustawione parami na krótkopędach bez nalotu lub z nalotem w liniach aparatów szparkowych. Igły charakteryzują się ciemnozieloną barwą, są sztywne i osiągają od 3 do 8 cm długości oraz mogą się utrzymywać nawet do 10 lat. Kora ciemna, łuskowana, szyszki ciemnobrązowe do czekoladowych, błyszczące o jajowatym kształcie, osiągające 3-6 cm. Dzięki botanikom z Parku Narodowego wyhodowano odmiany, które można posadzić w ogrodach przydomowych. Na godne polecenia zasługuje miniaturowa odmiana nazywana Zieloną igiełką charakteryzująca się kulistym pokrojem i osiągająca w ciągu 10 lat zaledwie 30 cm średnicy.


Jarząb Lisi

Pochodzi z rodziny różowatych, obejmującej ponad 3000 gatunków drzew, krzewów i roślin zielnych, występujących głównie w klimacie subtropikalnym i umiarkowany. Jest to małe lub średnie drzewo dorastające do 20 metrów. Jego korona ma kształt jajowaty Jarząb Lisi i jest trwałą krzyżówką jarzębu pospolitego Sorbus aucuparia i mącznego Sorbus aria, powstałą dopiero w okresie polodowcowym. Prawdopodobnie ma też w sobie część materiału genetycznego jarzębu brekinii Sorbus torminalis. Liście ma sztywne, pojedyncze, przybierające kształt eliptyczny, osiągające do 10 cm długości. Dolna strona liścia pokryta jest gęstym owłosieniem w dotyku przypominającym filc. Wierzchnia strona liścia jest intensywnie zielona wiosną i latem, jesienią zaś przybiera różne odcienie koloru czerwonego (Fot. 2). Kwitnie od maja do czerwca, jest rośliną owadopylną. Owoce jarzębu są kuliste lub eliptyczne, pomarańczowo - czerwone. Ze względu na duże walory dekoracyjne tego drzewa, często sadzony jest w parkach i ogrodach, a na północy kraju również wzdłuż dróg, gdzie obserwowano jego zdziczenie. W dawnej Gellonii drzewo to znalazło zastosowanie w stolarstwie. Dawniej owoce były wykorzystywane jako pasza dla świń, a w okresie głodu dodawano je - po wysuszeniu i zmieleniu - do chleba. Owoce chętnie zjadają małe leśne zwierzęta. Obecnie na terenie parku objęty ścisła ochroną.


Goździk Wczesny

Goździk wczesny (łac.) Dianthus praecox, (D) Nelke, (GB) Spring Pink, (CZ) Hvozdnik prenatý časný, (Slo) Kninček peristý včasný, Nazwa łacińska wywodzi się z greckiego: Dios, czyli Zeus i anthos, czyli kwiat i oznacza, kwiat Zeusa". Wysokość od 15 do 30 cm. Kwiaty białe lub różowe, pojedyncze na szczycie łodygi, wonne, płatki do 1/3 długości postrzępione Liście długie, wąskie podobne do trawy Okres kwitnienia od czerwca do lipca. Jest rośliną wapieniolubną. Obgięty całkowitą ochroną.


Goryczka Trojeściowa

Łukowato zwisła łodyga o długości do 1 m. Liście jajowate lub szeroko lancetowate, prawie siedzące o wyraźnych podłużnych nerwach. Kwiaty osadzone w kątach wyższych liści, kolory płatków ciemnolazurowo błękitne, liliowe, lub nawet błekitnobiałe. Występowanie: lasy, aż po piętro kosodrzewiny. Rośnie w ziołoroślach, na łąkach, polanach, obrzeżach lasów i zarośli, brzegach potoków, na zarastających piargach - na różnych typach podłoża. Okres kwitnienia: od sierpnia do września, jej pojawienie się zwiastuje nadejście jesieni. Goryczka trojesciowa jest pod częściową ochroną. Zapylana jest głównie przez trzmiele, które często próbują nektar, przegryzając rurkę kwiatową. Ma właściwości lecznicze. Nazwa związana jest z obecnością gorzkich substancji u niektórych przedstawicieli rodzaju gentiana..


Kuklik Górski

Wysokość do 40 cm, kwiaty złotożółte, duże. Liście lirowate, przerywanopierzaste, listek szczytowy, duży, karbowany. Okres kwitnienia: W niższych halach kukliki zakwitają w maju i kwitną do późnej jesieni. Czasem jeszcze w listopadzie, jeżeli śnieg nie przysypał gór złocą się wśród żółkniejących traw duże kwiaty kuklika Występowanie: Można go spotkać częściej na podłożu granitowym, niż na wapiennym. Porasta obszary mniej wilgotne. W niektórych miejscach rośnie tak gęsto, że tworzy posplatane darnie. Sięga od prawie 800 aż po blisko 2600 m. Rośnie w traworoślach i wysokogórskich murawach. W chwili owocowania łodygi kwiatowe przyozdabiają się w szare fryzurki, przypominające owocostany sasanki alpejskiej. Piórkowate włosy fryzurki to aparat lotny poszczególnych owocków-niełupek, które dzięki niemu mogą być roznoszone przez wiatr. Kuklik górski jest zapylany przeważnie przez muchy, ssące nektar z miodników (gruczoły roślin owadopylnych, wydzielające nektar zwabiający owady) ukrytych między pręcikami. Nazwa gatunkowa montanum = górski wskazuje na wyraźny związek gatunku z górami. Występowanie: obszary mniej wilgotne od regla dolnego, aż po piętro hal.


Lepnica Bezłodygowa

Lepnica bezłodygowa to roślina arktyczno-górska o kwiatach od różowych do jasnopurpurowych. W Gellonii rośnie tylko w Szarych Szczytach tworząc zbite poduszki albo spore darnie. Jest to roślinka niziutka, zarastająca upłazki, trawiaste zbocza, piargi, murawki międzyskalne, zarówno na wapieniach, jak i na granitach. Podchodzi pod szczyty, a w dół schodzi nisko, prawie do 1000m. Poducha lepnicy, niezależnie od swej wielkości posiada zawsze tylko jeden bardzo długi korzeń, sięgający w głąb gruntu czasem nawet ponad metr. Dzięki temu może doskonale zakorzenić się w pozornie bezwodnym gruncie między piargami i kamieniami. Z różyczek liściowych wyrastają w czerwcu krótkie szypułki, zakończone pojedynczym kwiatkiem, wyglądającym z bliska, jak malutki goździk. Kwiatów tych kwitnie zazwyczaj tak wiele, że cała poducha wygląda z daleka całkowicie różowo. W wyższych położeniach lepnica kwitnie później, a czasem nawet w jesieni zakwitają spóźnione kwiatki. Kwiaty są zapylane przez muchy, motyle, pszczoły, żuki. Dojrzały owoc ma kształt podłużnej torebki, pękającej od góry pięcioma ząbkami i wysypującej dużo czarniawych nasion. Lepnica znosi doskonale letnie przymrozki i nieraz obserwowano, że poduszki zamarzały na sztywno przez parę nocy z rzędu, a w dzień odmarzały i kwitły dalej bez dostrzegalnej szkody. Okres kwitnienia: od czerwca do lipca.


Tojad Mocny

Jest rośliną wysoką, dochodzącą do 1,5 m. Z grubego, bulwiastego korzenia wyrasta sztywna, naga, w środku pusta łodyga, ulistniona skrętolegle. Liście duże, dłoniasto podzielone na kilka odcinków. Tojad posiada kwiaty szypułkowe, ciemno-granatowo-fioletowe. Mają one kształt hełmiasty. Hełm i cztery płatki poniżej niego, to przekształcony kielich. Korona ukryta jest wewnątrz hełmu w postaci 2 płatków przekształconych w listki miodnikowe. Kwiatostan jest gronem. Owoce tojadu to podłużne mieszki, zawierające liczne, czarne, oskrzydlone nasiona, dojrzewające we wrześniu i rozsiewające się czasami jeszcze zimą. Zapylany jest wyłącznie przez długojęzyczkowe trzmiele, które są jedynymi owadami mogącymi sięgnąć w głąb hełmu do miodników. Dlatego zasięg tojadu pokrywa się na świecie z zasięgiem trzmiela. Kwitnie od lipca do września. Występuje w lasach, na zrębach, polankach, wśród kosówki, ustalonych piargach, w ziołoroślach, wzdłuż potoków i rzek Tojad mocny jest rośliną silnie trującą. Podlega ochronie gatunkowej. Jest doskonałym utrwalaczem osypujących się zboczy.


Zawilec Narcyzowy

Roślina dorastająca do 60 cm wysokości. Posiada mniej lub bardziej owłosioną łodygę, całą bezlistną. Dopiero pod nasadą kwiatostanu mieści się niby-okółek trójdzielnych, siedzących liści, pociętych na nierówne, owłosione łatki. Promieniste białe kwiaty nie są zróżnicowane na kielich i koronę. Spiralnie ustawione pręciki wytwarzają mnóstwo pyłku, który zastępuje nektar owadom z grupy muchówek, dokonujących zapylenia. Na noc i w czasie niepogody kwiaty zamykają się, dochodzi wtedy często do samozapylenia. Owoce zawilca to oskrzydlone niełupki z małym dzióbkiem, które są rozsiewane przez wiatr. Rośnie na wapieniu i granicie. Lubi miejsca odkryte i nasłonecznione, na skalnych półkach, murawach, traworoślach - najczęściej w piętrze kosówki i halnym. Zawilec narcyzowy jest rośliną trującą, podlega ochronie gatunkowej.


Aster

Roślina wieloletnia, półróżyczkowa, miękko owłosiona. Zwykle rośnie małymi kępkami. Łodyga wzniesiona lub podnosząca się, wysokości 15-40 cm. Dość gruba i przylegająco owłosiona. Liście odziomkowe łopatkowe lub klinowate, krótkoogonkowe. Wyrastające skrętolegle liście łodygowe są lancetowate, siedzące. Wszystkie liście są całobrzegie i silnie owłosione. Kwiaty języczkowe fioletowe, rurkowate żółte, zebrane w koszyczki umieszczone pojedynczo na szczytach łodyg. Koszyczki te mają zieloną okrywę z wąskich, lancetowatych listeczków. Zewnętrzne, języczkowe kwiaty w koszyczku to kwiaty żeńskie,wewnętrzne, żółte, to kwiaty męskie. Kwiaty żeńskie mają jeden słupek, ich języczki wycięte są w 2-3 ząbki. Bylina, kwiaty zapylane przez błonkówki kwitną od maja do czerwca. Siedlisko: w górach rośnie na skalnych półkach, w szczelinach skał i u ich podnóża, na żwirku wapiennym lub niskich murawach, na stanowiskach słonecznych lub półcienistych. Roślina wapieniolubna i ciepłolubna.


Avatar Art - Tomasz mar. Chojnacki & Anna s.d. de Luna y Euskadi 2008